Dziś znowu coś o wakacyjnym wyjeździe do Holandii. Wracając do Frankfurtu zawadziliśmy o Eindhoven, przede wszystkim aby zobaczyć muzeum fabryczne firmy DAF. O firmie już kiedyś było, sam miałem kiedyś jej produkt - Volvo 360. Fajny samochód był, więc mam do firmy osobisty stosunek.
Teraz może krótko o historii firmy: Założył ją Hub van Doorne, "Hub" to zdrobnienie od "Hubert". Tu uwaga: w każdym źródle jakie znalazłem wczesna kariera Huba van Doorne jest opisana trochę inaczej, coś tu pokompilowałem, fakty powinny się zgadzać, ale niekoniecznie ich kolejność.
Z tym założeniem to też była ciekawa historia: Hub urodził się w roku 1900 w Ameryce. Znaczy w Holandii, ale w miejscowości o nazwie "Ameryka". Jego ojciec był kowalem, a Hub był jego najstarszym synem. W roku 1912 ojciec zmarł, Hub bardzo chciał przejąć rodzinny biznes, no ale to jednak był ciut zbyt ambitny plan jak na dwunastolatka. Jedyne co się dało zrobić, to było pójście na ucznia do małej fabryki maszyn koło Eindhoven. W tej samej fabryce Hub zrobił też tytuł mistrzowski.
Nie bardzo załapałem relacji czasowej do innego zajęcia Huba - on pracował jako kierowca-mechanik miejscowego lekarza, który był jednocześnie dość znanym artystą (Hendrik Wiegersma). A potem poznał dyrektora i właściciela browaru De Valk (znalazłem istniejący browar o tej nazwie, ale wątpię żeby to był ten sam) oraz fabryki lodu/lodów (określenie w języku w którym to znalazłem było niejednoznaczne). Właściciel browaru nazwiskiem Huenges, miał amerykański samochód marki Stearns-Knight który się często psuł, a jedyną osobą w okolicy która potrafiła go naprawiać okazał się własnie Hub. Huenges był pod takim wrażeniem, że zaproponował Hubowi założenie warsztatu na terenie jego browaru, i nawet wyłożył na to trochę pieniędzy. Warsztat zatrudniał czterech pracowników i robił usługi mechaniczne dla branży żeglugi śródlądowej oraz produkował stojaki na rowery i balustrady dla Phillipsa. Nazywał się Machinefabriek en Reparatieinrichting Hub van Doorne.
Biznes szedł dobrze - po roku Hub zatrudniał już 32 osoby, a do interesu dołączył jego młodszy brat Wim. Potem przyszedł kryzys, Hub musiał rozejrzeć się za klientami z innej branży i w 1933 rozpoczął produkcję przyczep. Hub poszedł w nową wtedy technologię spawania elektrycznego elementów nośnych i jego przyczepy były lżejsze od konkurencyjnych, więc sprzedawały się dobrze. W 1935 "warsztat" Huba zatrudniał już 100 pracowników.
W 1936 z udziałów wycofał się Huenges, a bracia van Doorne zmienili nazwę firmy na Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V., czyli fabryka przyczep, w skrócie DAF (powiedziałbym jednak, że ten skrót taki średnio oczywisty był). I tu zaczyna się interesujący temat - kontenery.
O przedwojennych kontenerach nie wiedziałem dotąd w zasadzie nic, przeczytałem jednak co nieco przy robieniu researchu do notki i teraz się tym podzielę: Otóż w okresie międzywojennym w paru krajach zaczęto pracę nad systemem kontenerów dla kolei. Koncepcja kontenera najdalej posunęła się w Holandii, ponieważ właśnie DAF opracował koncepcję przeładunku kontenerów między wagonem kolejowym a ciężarówką. A konkretnie skonstruował przeznaczone do tego naczepy zwane DAF Losser.
System działał tak, że kontener miał pod spodem metalowe rolki. Wagon miał pasujące szyny w poprzek (szyny U, rolki jeździły w środku szyny). Do wagonu podjeżdżał prostopadle samochód z naczepą DAFa, z naczepy wysuwały się podobne szyny, i kontener był po nich przeciągany na naczepę, albo z naczepy na wagon. U adresata przesyłki kontener był zsuwany z naczepy po szynach na ziemię. Kontener miał ładowność do 5 ton, a po 10 latach użytkowania w Holandii został przyjęty również przez koleje belgijskie, szwajcarskie i niemieckie. A w roku 1951 międzynarodowa konferencja na której byli przedstawiciele Belgii, Francji, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Włoch i USA po przedyskutowaniu różnych propozycji przyjęła rozwiązanie holenderskie jako standard. W roku 1966 w Europie zaczęto stosować system kontenerów ISO (te, które są standardem dziś), który zaczął wypierać kontenery holenderskie. Produkcję kontenerów standardu holenderskiego zakończono w roku 1975, a ostatecznie zezłomowano ostatnie używane dopiero w latach dwutysięcznych.
W muzeum taki kontener i taka naczepa chyba były, ale nie zrobiłem zdjęcia bo nie miałem pojęcia że to było istotne osiągnięcie. Muszę się wesprzeć zdjęciami z Wikipedii.
W 1949 DAF oprócz przyczep i naczep zaczął produkować swoje ciężarówki. W muzeum stoi ich dużo, ale na ciężarówkach znam się słabo i nie potrafię ocenić które były ważne i przełomowe.
Więcej mogę napisać o osobówkach, którymi DAF zajął się od roku 1958.
Pierwszą ich osobówką był DAF 600, wyposażony w bezstopniową przekładnię Variomatic. Opis takiej przekładni był już w notce dawno temu, teraz dam zdjęcie, bo w muzeum stały jej szczegółowe modele poglądowe. Nic dziwnego - był to najważniejszy z wynalazków i patentów Huba van Doorne. I wszystkie osobówki DAFa miały takie przekładnie.
Poza przekładnią DAF 600 nie był jakimś szczególnym pojazdem, to była kategoria mniej więcej Trabanta 601 (chociaż Trabant był nieco poźniej) albo Lloyda 600 - dwusów, 2 cylindry, 600 cm³, chłodzony powietrzem, dwoje drzwi, zbliżone wymiary i osiągi.
W roku 1961 pojawił się model 750 z większym silnikiem (750 cm³) i lepiej wyposażona jego wersja DAF 30. DAF 30 miał kolejne wersje (a raczej facelifty) 31 i 32. Cała ta seria nosiła handlową nazwę "Daffodil". Ciekawostką jest, że ta seria nie miała mechanizmu różnicowego - jego robotę robił uślizg pasów przekładni CVT. DAF 3x to nadal był samochód niskiego segmentu. Produkcję tej linii zakończono w 1967.
Fajną wersją Daffodila było beach buggy - kabrio z wiklinowymi siedzeniami (i deską rozdzielczą). DAF zrobił też taki samochód dla dworu królewskiego z okazji urodzenia się księcia Wilhelma Aleksandra (aktualnie króla Holandii), ten egzemplarz jest na wystawie.

DAF beach buggy, wersja zrobiona dla holenderskiego dworu królewskiego z okazji urodzenia się następcy tronu Wilhelma Aleksandra.
Po 1966 zmieniła się trochę numeracja modeli - pojawił się DAF 44, liczony już jako niższa klasa średnia, ale nadal z dwucylindrowym dwusuwem. Później DAFa 32 zastąpił 33 (ale bez większych zmian) a jeszcze później powstał DAF 55, już z czterocylindrowym czterosuwem 1100 cm³ od Renault.
Od 1972 DAFa 55 zastąpił model 66, główną różnicą były mechanizm różnicowy i zawieszenie tylne w układzie De Dion. Dział osobówek DAFa już długo nie pociągnął - w 1975 przejęło go Volvo i do 1979 model ten był sprzedawany jako Volvo 66.
To jeszcze nie był całkiem koniec osobówek DAFa, bo firma miała w przygotowaniu całkiem nową linię samochodów, która miała nazywać się DAF 77. Miały one mieć silnik 1300 cm³ od Renault i - oczywiście - przekładnię Variomatic. Volvo przejęło ten model i sprzedawało go jako Volvo 343.
W muzeum stoi cała masa wariantów osobówek DAF, ale oprócz nich jest też bardzo zabawna ciekawostka - jednoosobowy samochód zbudowany w czasie wojny. Pojazd nazywa się Raincoat.
To urządzenie zbudowano w roku 1943. Założenie było takie, żeby kierowca nie musiał wysiadać z pojazdu na deszcz, tylko mógł wjechać nim przez drzwi do domu (szerokość: 80 cm). Motocyklowy, jednocylindrowy silnik był połączony z przednim kołem, które można było skręcać w dowolną stronę - prawie jak w samochodzikach w wesołym miasteczku - i w ten sposób można było jechać do tyłu tak samo szybko jak do przodu. I po wjechaniu do domu nie trzeba było zawracać. Po wojnie samochód został sprzedany do cyrku (sic!), który prezentował numer z "tresurą" tego pojazdu.
Teraz uwagi praktyczne: Muzeum jest w mieście, nie w centrum, ale w terenie mocno zabudowanym. Wszystkie miejsca postojowe na okolicznych ulicach są płatne, trzeba znaleźć najbliższy parkomat, zarejestrować swój przyjazd, a przy odjeżdżaniu zapłacić.
Jeżeli przed muzeum stoi Volvo 345, to to nie jest część ekspozycji, trzeba zrobić mu zdjęcia zanim odjedzie (to był mój błąd, nie zrobiłem na czas i pojechało).
Adres:
Tongelresestraat 27,
5613 DA Eindhoven,
Holandia
https://www.dafmuseum.nl










Odpowiedź jest prosta - dno obudowy drga tak bardzo, że kółka są przy tym bez znaczenia. Zobaczymy jak będzie jak…